Compost Maken: Van Afval tot Gouden Grond

Composteren: Gratis goud voor je tuin

Compost is het beste dat je je moestuin kunt geven. Het verbetert de grondstructuur, voedt je planten en je maakt het zelf van keuken- en tuinafval. Gratis én duurzaam!

Waarom Composteren?

• Beste grondverbeteraar: Verhoogt vruchtbaarheid
• Verbetert structuur: Luchtig én vochtvasthoudend
• Vol leven: Wormen en micro-organismen
• Gratis: Geen dure potgrond meer nodig
• Duurzaam: Geen afval, gesloten kringloop
• Minder gieten: Compost houdt vocht vast

Wat is Compost?

Compost is volledig verteerd organisch materiaal. Bacteriën, schimmels en andere micro-organismen breken plantenresten af tot voedingrijke, donkere grond die ruikt naar bosgrond.

Compostbak Kiezen

Open hoop:

• Simpelste methode
• Goedkoop (gratis)
• Grote capaciteit
• Nadelen: langzamer, rommelig, dieren

Compostbak (houten of plastic):

• Netjes en overzichtelijk
• Houdt warmte beter vast
• Sneller compost
• Tips:
• Minimaal 300 liter (bij voorkeur 500L)
• Met deksel tegen uitdroging en regen
• Opening onderaan voor oogsten

Composttumbler:

• Snelste methode (6-8 weken)
• Draaien maakt zuurstofrijk
• Compact voor kleine tuinen
• Nadeel: duur, kleine capaciteit

Locatie:

• Halfschaduw (te veel zon = uitdroging)
• Niet in volle schaduw (te koud)
• Op aarde (wormen moeten erin kunnen)
• Bereikbaar vanaf keuken en tuin
• Vlakke ondergrond

Wat Mag Op De Compost?

GROEN materiaal (stikstofrijk):

• Groente- en fruitresten
• Koffiedik en theezakjes
• Vers gemaaid gras
• Onkruid (zonder zaad!)
• Verse plantenresten
• Paardenmest

BRUIN materiaal (koolstofrijk):

• Gedroogde bladeren
• Kleine takjes
• Stro en hooi
• Karton en papier (onbedrukt)
• Houtkrullen en zaagsel
• Eierschalen (fijngemaakt)

Wat NIET Op De Compost?

• Vlees, vis, botten
• Zuivel producten
• Gekookt eten met vet
• Zieke planten (verspreidt ziektes)
• Onkruid met zaad (zaden overleven)
• Uitwerpselen van hond/kat
• Glanzend/gekleurd papier
• Citrusschillen (grote hoeveelheden - te zuur)

De Perfecte Mix

Gulden regel: 50% groen + 50% bruin

Waarom?

• Te veel groen: Stinkt, wordt glibberig, te nat
• Te veel bruin: Verteert te langzaam, te droog

In praktijk:

• Afwisselen in lagen van 10-15cm
• Laag gras → laag gedroogd blad → laag keukenafval → laag karton
• Heb altijd bruin materiaal achter de hand
• Spaar herfstbladeren voor rest van jaar

Starten Met Composteren

Stap 1 - Onderste laag:

• 15cm grove takjes of stro
• Zorgt voor drainage en lucht

Stap 2 - Afwisselend vullen:

• Laag groen (10cm)
• Laag bruin (10cm)
• Herhalen
• Klein snijden versnelt proces

Stap 3 - Vocht:

• Compost moet vochtig zijn als uitgeknepen spons
• Niet drijfnat, niet kurkdroog
• Bij droogte: water geven
• Bij te nat: bruin materiaal toevoegen

Stap 4 - Luchten:

• Elke 2-3 weken omscheppen met riek
• Brengt zuurstof in compost
• Versnelt proces enorm
• Binnenste komt buiten, buitenste naar binnen

Sneller Composteren

• Klein snijden: Kleiner = sneller
• Regelmatig omscheppen: Elke week = snelste
• Goede mix: 50/50 groen/bruin
• Voldoende massa: Min 1m³ voor goede verhitting
• Warm weer: Zomer gaat 2x zo snel als winter
• Compost versneller: Kan helpen maar niet noodzakelijk
• Compostwormen: Versnellen proces

Wanneer Is Compost Klaar?

Kenmerken rijpe compost:

• Kleur: Donkerbruin tot zwart
• Geur: Bosgrond, aards
• Textuur: Kruimelig, niet herkenbaar meer
• Temperatuur: Niet meer warm
• Tijd: 6-12 maanden normaal proces
• 3-4 maanden bij actief omscheppen

Compost Gebruiken

Zeven:

• Zeef compost door tuinzeef
• Grove stukken terug op compost hoop
• Fijne compost gebruiken

Toepassingen:

• Grondverbetering: 2-5cm laag door bovenste 20cm spitten
• Mulch: 5cm rondom planten
• Potgrond: 30% compost + 70% tuinaarde
• Zaaigrond: NIET - te voedselrijk
• Compostthee: Week compost in water, gebruik als vloeibare mest

Problemen Oplossen

Stinkt:

• Oorzaak: te veel groen, te nat, geen zuurstof
• Oplossing: bruin materiaal toevoegen, omscheppen

Trekt ongedierte:

• Geen gekookt eten of vlees
• Keukenafval bedekken met bruin materiaal
• Gebruik compostbak met deksel

Te droog:

• Water geven
• Meer groen materiaal
• Afdekken met deksel of zeil

Schimmels:

• Meestal goed teken!
• Witte draden = schimmelmycelium (gewenst)
• Helpt bij afbraak

Wordt niet warm:

• Te weinig massa (min 1m³ nodig)
• Te veel bruin
• Te droog
• Te koud weer

Tips Voor Succes

• Start met 2 compostbakken (1 vullen, 1 rijpen)
• Houd emmer in keuken voor dagelijkse resten
• Spaar karton dozen - altijd bruin materiaal achter de hand
• Raap herfstbladeren op en bewaar in zakken
• Koffiedik verzamelen bij koffiebar (gratis!)
• Begin klein - uitbreiden kan altijd

Track je compost en krijg herinneringen op verdy.io!